أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
757
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
( 10 ) . نسخهء فارسى مىافزايد : « پارسيان [ غبيراء ] را سنجد آردك گويند » . 748 . غرب 1 - بيد اين به رومى اليكا 2 ، به سريانى عربثا 3 ، به فارسى بده 4 است . صهاربخت : شيرابهء بيد كه ميان مردم به « به ورق بيد » مشهور است ، اينگونه [ به دست مىآيد ] : هنگام شكفتن برگها برش مىدهند و صمغ جارىشده را جمع مىكنند . اوريباسيوس ، « اطيا » 5 [ مىنامد ] . ( 1 ) . salix babyLonica L . ( بيد مجنون ) ؛ سراپيون ، 86 ؛ ابو منصور ، 415 ؛ ابن سينا ، 809 ؛ ميمون ، 393 ؛ عيسى ، 8 160 . ( 2 ) . نسخهء الف : اليطا ، بايد خواند اليكا يونانى ؛ تئوفراست ( 542 ) بيد شكننده - Salix fragilisl . را چنين ناميده است . ( 3 ) . نسخهء الف : عرثيا ، بايد خواند عربثا ، قس . III , Low ، 338 . ( 4 ) . بده ، قس . I , VUllers ، 206 . ( 5 ) . اطيا - يونانى ، ديوسكوريد ، I ، 111 . 749 . غراء 1 - چسب صهاربخت : [ چسب ] تهيه شده از گرد آسيا 2 ، از پوست ، و چسب ماهى است . جالينوس : قلا 3 كه از آرد سفيد 4 به دست مىآيد ، براى كتاب [ اختصاص يافته است ] . الحاوى و ديسقوريدس 5 : [ چسب ] تهيه شده از پوست گاو هم سياه است و هم سفيد . ديسقوريدس 6 : [ چسب ماهى چسبى است كه ] از شكم ماهى بزرگ 7 تهيه مىشود . بهترين [ چسب ماهى ] در بنطس 8 است و آن سفيد و چرب است و به سرعت حل مىشود . [ چسب ] به يونانى قلّا [ ناميده مىشود ] . [ چسبى كه ] از كيسهء شناى ماهى در بنطس تهيه مىشود سفيد است و اكتوؤقلّا 9 ناميده مىشود . چسب پوست گاو را مىسوزانند ، مىشويند و بهجاى توتيا به كار مىبرند . ( 1 ) . قس . سراپيون ، 540 ؛ ابو منصور ، 416 ؛ ابن سينا ، 806 ؛ ميمون ، 321 . در اينجا سخن از سه نوع چسب است : از آرد سفيد ( نشاسته ) ، از پوست گاو و از ماهى .